Paj-Puj: The Use of <span style="font-family:sans-serif;" >ئۆز</span> to Avoid Repetition

The Use of ئۆز to Avoid Repetition

«تەكرارلاشتىن ساقلىنىش رولىدا كېلىدىغان «ئۆز

The fundamental role of ئۆز is to avoid ungrammatical or ambiguous repetition. In this sense, it is very much like the "self" in English. For example, consider the (correct) sentence:

I got myself a book.
.مەن ئۆزۈمگە بىر كىتاب ئالدىم

Because the subject and the target of this sentence are the same (i.e., "I"), it would be ungrammatical to state the phrase as مەن ماڭا بىر كىتاب ئالدىم in the same manner that "I got me a book" or "I got for me a book" would be ungrammatical in standard English.

Likewise, the sentence

He often praises himself.
.ئۇ ئۆزىنى دائىم ماختايدۇ

would be correct grammatically but incorrect semantically if it were phrased as ئۇ ئۇنى دائىم ماختايدۇ, which would convey the meaning of "he often praises him/her/it" (in short, someone else, but not himself). The exact same difference in semantics arises in English, where stating "he often praises him" instead of "he often praises himself" would imply that the person praising and the person praised are two different people.

The requirement for ئۆز in Uyghur is stronger than the analogous requirement for "self" in English, however - notably for the case when the ئۆز acts as a descriptor/adjective of the target and isn't the target itself. For example, the sentence

He betrayed his country.
.ئۇ ئۆزىنىڭ ۋەتىنىنى ساتتى

requires ئۆز for clarity in ئۆزىنىڭ ۋەتىنى, as the phrase ئۇ ئۇنىڭ ۋەتىنىنى ساتتى would again imply that the country betrayed was someone else's, and not the subject's. In English, one could issue the clarification "his own country", but this would come off as emphatic and possibly wordy. Instead, "his" may be repeated, with the meaning "his own" clear from the context - the same not being true in Uyghur.

A couple of additional points are in order. First, the ئۆز pronouns always act to replace the target, and not the subject, of the sentence (although, in certain emphatic structures, they may replace both). It would not be correct or proper to rephrase the first two examples above as ئۆزۈم ماڭا بىر كىتاب ئالدىم and ئۆزى ئۇنى دائىم ماختايدۇ - the first is still grammatically incorrect while the second still has issues with semantics. Second, all of the above remarks hold even when the subject is implicit and dropped:

I got myself a book.
.ئۆزۈمگە بىر كىتاب ئالدىم

He often praises himself.
.ئۆزىنى دائىم ماختايدۇ

In other words, the use of ئۆز is necessary in the above for proper grammar and semantics, even if there is technically no repetition (the repetition being implicit).

The following examples all illustrate this usage of ئۆز.

I went off into my room as soon as I entered the house.
 
.مەن ئۆيگە كىرىپلا، ئۆزۈمنىڭ ياتاق ئۆيۈمگە كىرىپ كەتتىم
.مەن ئۆيگە كىردىم ـ دە، ئۆزۈمنىڭ ياتاق ئۆيۈمگە كىرىپ كەتتىم

After I've greased his palms a little, he'll certainly change his tune.
.مەن ئۇنىڭ ئاغزىنى ياغلىغاندىن كېيىن، ئۇ ئۆزىنىڭ گېپىنى چوقۇم ئۆزگەرتىدۇ

After going through the formalities, the president presented his new plan to the people.
.زۇڭتۇڭ رەسمىيەتنى بېجىرگەندىن كېيىن، ئۆزىنىڭ يېڭى پىلانىنى خەلققە سۆزلەپ ئۆتتى

After many long years of nurturing his strengths, he finally seems to have turned into a great man.
 
.ئۇ ئۇزۇن يىللاردىن بۇيان ئۆزىنىڭ ئارتۇقچىلىقىنى جارى قىلىپ ئاخىرى بىر ئۇلۇغ ئادەم بولغان ئوخشايدۇ
.ئۇ ئۇزۇن يىللاردىن بۇيان ئۆزىنىڭ ئارتۇقچىلىقىنى جارى قىلدۇرۇپ ئاخىرى بىر ئۇلۇغ ئادەم بولغان ئوخشايدۇ

Get a hold of yourself!
!ئۆزىڭىزنى بېسىۋېلىڭ

After becoming famous, he dumped his old friends and started making friends with other famous people.
 
.ئۇنىڭ داڭقى چىققاندىن كېيىن، ئۇ ئۆزىنىڭ كونا دوستلىرىنى تاشلىۋېتىپ، باشقا داڭقى بارلار بىلەن دوست بولۇشقا باشلىدى
.ئۇنىڭ داڭقى چىققاندىن كېيىن، ئۇ ئۆزىنىڭ كونا دوستلىرىنى تاشلىۋېتىپ، باشقا داڭقى بار ئادەملەر بىلەن دوست بولۇشقا باشلىدى

 
Because he's studying in the Languages Department now, Tursun brags about himself being a "linguist".
 
.تۇرسۇن ھازىر تىل فاكۇلتېتىدا ئوقۇۋاتقانلىقى ئۈچۈن ئۆزىنى تىلشۇناس دەپ ماختايدۇ
.تۇرسۇن ھازىر تىل فاكۇلتېتىدا ئوقۇۋاتقىنى ئۈچۈن ئۆزىنى تىلشۇناس دەپ ماختايدۇ
.تۇرسۇن ھازىر تىل فاكۇلتېتىدا ئوقۇۋاتقانلىقتىن ئۆزىنى تىلشۇناس دەپ ماختايدۇ

Hurry up and clean your room before the guests come!
!مېھمان كەلگۈچە ئۆزۈڭنىڭ ياتىقىنى تېز رەتلەپ قوي

I got this book for myself.
.بۇ كىتابنى ئۆزۈمگە ئالدىم

We must ask ourselves this question.
.بۇ سوئالنى ئۆزىمىزدىن سورىشىمىز كېرەك

After taking a long look at the pale desert, Aygul finally realized that she was lost.
.ئايگۈل قۇملۇقنىڭ سۇس رەڭگىگە ئۇزۇن قاراپ ئۆزىنىڭ ئېزىپ كەتكەنلىكىنى ئاخىرى چۈشەندى

He says he's busy one minute, and then says that he has nothing to do the next.
.ئۇ بىردەم ئۆزىنى ئالدىراش دەيدۇ، بىردەم ئىشىم يوق دەيدۇ


References

  1. Personal research/experience
  2. Tarjei Engesæth, Mahire Yakup, Arienne M. Dwyer, "Greetings from the Teklimakan: a handbook of Modern Uyghur". University of Kansas: Kansas, 2009. (p. 189)
  3. Hämit Tömür, "Modern Uyghur Grammar" (translation by Anne Lee). Yıldız: Istanbul, 2003. (p. 205-206)
  4. G. Raquette, "Eastern Turki Grammar: Practical and Theoretical with Vocabulary". Reichsdruckerei: Berlin, 1912. (p. 150)