Paj-Puj: The Particle مۇ in the Role of "Also"

The Particle مۇ in the Role of "Also"

رولىدىكى «مۇ» يۈكلىمىسى "also"

The particle مۇ may be tacked onto the end of a noun in a manner that is analogous to the English "..., too" or "...as well", or, in negative sentences, to "either"/"neither".

Yes, that's right. I'm a student too.
.ھەئە شۇنداق، مەنمۇ ئوقۇغۇچى

Erkin likes her too.
.ئەركىنمۇ ئۇنى ياخشى كۆرىدۇ

We helped them as well.
.بىزمۇ ئۇلارغا ياردەملەشتۇق

Are you also from Kashgar?
سىزمۇ قەسقەرلىكمۇ؟

Young people need to look after their health as well.
 
.ياشلارمۇ سالامەتلىكىنى ئاسرىشى كېرەك
.ياش ئادەملەرمۇ سالامەتلىكىنى ئاسرىشى كېرەك

Travel is also a kind of rest.
.ساياھەتمۇ بىر خىل دەم ئېلىش

I too can run just as fast as Adil.
.مەنمۇ ئادىلدەكلا يۈگۈرىمەن

Not only are there good stores at the market, but there are good restaurants as well.
.بازاردا ياخشى دۇكانلار بولۇپلا قالماي، ياخشى ئاشخانىلارمۇ بار

Does there also exist a time when the public buses are not full of people?
ئاممىۋى ئاپتوبۇستا ئادەم ئاز ۋاقىتمۇ بارمۇ؟

So Dolkun's come as well!
!دولقۇنمۇ كەپتۇ ـ دە

 
Because her boyfriend didn't go, she didn't either.
 
.ئوغۇل دوستى بارمىغانلىقى ئۈچۈن ئۇمۇ بارمىدى
.ئوغۇل دوستى بارمىغىنى ئۈچۈن ئۇمۇ بارمىدى
.ئوغۇل دوستى بارمىغانلىقتىن ئۇمۇ بارمىدى

Just what have you done? Aren't you also my friend?
سىز زادى نېمىمۇ قىلغانسىز، سىز مېنىڭ دوستۇممۇ ئەمەسمۇ؟

Will we also still go to the park even if it rains?
يامغۇر ياغسىمۇ، بىزمۇ باغچىغا بېرىۋېرىمىزمۇ؟

So you can fix computers as well!
!سەن كومپيۇتېرنىمۇ رېمونت قىلالايدىكەنسەن ـ دە

So you're planning to follow this course as well?
سىزمۇ بۇ كۇرسقا قاتناشماقچى بولۇپسىز ـ دە؟

We're having a party in the evening. You should come too.
.كەچتە ئۆيىمىزدە ئولتۇرۇش ئۆتكۈزىمىز، سىزمۇ كېلىڭ

We must also preserve the customs that have been preserved by our forefathers from generation to generation.
.ئەجدادتىن ئەۋلادقىچە ساقلاپ كېلىدىغان ئۆرپ ـ ئادەتلەرنى بىزمۇ ساقلىشىمىز زۆرۈر

A particularly useful case is ھازىرمۇ, which may be appropriately translated as "still".

Is she still working as a teacher?
ئۇ ھازىرمۇ ئوقۇتقۇچىلىق قىلىۋاتامدۇ؟


References

  1. Personal research/experience
  2. Gulnisa Nazarova, Kurban Niyaz, "Uyghur: An Elementary Textbook". Georgetown University Press: 2013. (p. 46)
  3. Renee D. Gaines, "Beginning Uyghur for English Speakers". Xinjiang University Press: Urumqi, 2010. (p. 104)
  4. Tarjei Engesæth, Mahire Yakup, Arienne M. Dwyer, "Greetings from the Teklimakan: a handbook of Modern Uyghur". University of Kansas: Kansas, 2009. (p. 21)
  5. Frederick De Jong, "A Grammar of Modern Uyghur". Houtsma Stichting: Utrecht, 2007. (p. 214)
  6. Hämit Tömür, "Modern Uyghur Grammar" (translation by Anne Lee). Yıldız: Istanbul, 2003. (p. 486)
  7. Reinhard F. Hahn, Ablahat Ibrahim, "Spoken Uyghur". University of Washington Press: Seattle, 1991. (p. 119)
  8. E. N. Nadzhip, "Modern Uigur". Nauka Publishing House: Moscow, 1971. (p. 98)
  9. 吾买尔·阿皮孜, "基础维吾尔语"。新疆教育出版社: 乌鲁木齐, 2008。 (p. 42)
  10. Д. Ж. Касымова, "Уйгурский язык: Самоучитель". Ғылым: Алматы, 2005. (p. 14-15)
  11. G. Raquette, "Eastern Turki Grammar: Practical and Theoretical with Vocabulary - Part II". Reichsdruckerei: Berlin, 1912. (p. 176)
  12. 米海力, "维吾尔语喀什话研究"。中央民族大学出版社: 北京, 1997。 (p. 29)