Paj-Puj: The Particle مۇ as an Intensifier

The Particle مۇ as an Intensifier

كۈچەيتىش رولىدىكى «مۇ» يۈكلىمىسى

The particle مۇ may be added to adverbs like "very" or to adjectives in general to strengthen their meaning [1,2,4].

These are really, really bad things.
.بۇ بەكمۇ يامان ئىشلار

What a pity!
!بەكمۇ ئەپسۇسلىنارلىق

This is a really beautiful city!
!بۇ خويمۇ چىرايلىق شەھەر ئىكەن

The flowers have a really nice fragrance.
.خۇشپۇراقمۇ گۈللەر ئىكەن

I see that your technique is really quite lousy. If you want to become my apprentice, you'll have to start your studies anew.
.تېخنىكاڭ بەكمۇ ناچار ئىكەن. مېنىڭ شاگىرتىم بولۇشنى خالىساڭ، باشقىدىن ئۆگىنىشكە مەجبۇر بولىسەن

If we retreat from this now, we'll never get a second chance.
.ئەگەر ھازىر بۇنىڭدىن چېكىنسەك بىزنىڭ ئىككىنچى پۇرسىتىمىز ھەرگىزمۇ كەلمەيدۇ

These books are very precious to us.
 
.بۇ كىتابلار بىز ئۈچۈن تولىمۇ قىممەتلىك
.بۇ كىتابلار بىزگە تولىمۇ قىممەتلىك

I'm extremely fond of your sister.
.مەن ئاچاڭغا تولىمۇ ئامراق

The pears of Korla are really sweet.
.كورلىنىڭ نەشپۈتى تولىمۇ تاتلىق

Tursun was overfilled with joy from marrying the girl of his dreams.
.تۇرسۇن كۆڭلىدىكى قىز بىلەن توي قىلغاندىن كېيىن، تولىمۇ شادلىققا چۆمۈلدى

In the particular case when مۇ is attached to question words, it creates an emphatic structure analogous to the English "...on earth" or "...possibly" and emphasizes the speaker's frustration or cluelessness with regard to the question [1,3,4].

How could I possibly forget about the task that you've entrusted to me?
سىز ماڭا تاپشۇرغان ۋەزىپىنى قانداقمۇ ئۇنتۇپ قالاي؟

Just what have you done? Aren't you also my friend?
سىز زادى نېمىمۇ قىلغانسىز، سىز مېنىڭ دوستۇممۇ ئەمەسمۇ؟

I can't imagine why you didn't attend the meeting. Did you have something even more important?
نېمىشقىمۇ يىغىنغا قاتناشمىغانسەن، بۇ ئىشتىنمۇ مۇھىم ئىشىڭ بارمىدى؟

Where on earth do you expect to find such a good person?
ئۇنداق ياخشى ئادەمنى نەدىنمۇ تاپقىلى بولسۇن؟

When attached to the simple past form in the construction Simple Past + بولدى, it adds to the emphasis of the construction and creates expressions analogous to the English "once... that's it!" [1,3,4]

If I tell him, then it's as good as done. He'll definitely take care of it.
.مەن بۇ ئىشنى ئۇنىڭغا دېدىممۇ بولدى، ئۇ جەزمەن ئورۇنلايدۇ

Find yourself an Uyghur girlfriend and you'll never have problems with Uyghur again!
!سەن ئۇيغۇر قىزلاردىن دوست تېپىۋالدىڭمۇ بولدى، ئۇيغۇرچە ئۆگىنىشىڭدە گەپ يوق


References

  1. Personal research/experience
  2. Tarjei Engesæth, Mahire Yakup, Arienne M. Dwyer, "Greetings from the Teklimakan: a handbook of Modern Uyghur". University of Kansas: Kansas, 2009. (p. 21, 29)
  3. Frederick De Jong, "A Grammar of Modern Uyghur". Houtsma Stichting: Utrecht, 2007. (p. 214)
  4. Hämit Tömür, "Modern Uyghur Grammar" (translation by Anne Lee). Yıldız: Istanbul, 2003. (p. 485, 487-488)
  5. Reinhard F. Hahn, Ablahat Ibrahim, "Spoken Uyghur". University of Washington Press: Seattle, 1991. (p. 119)