Paj-Puj: The Particle <span style="font-family:sans-serif;" >كىن</span> as an Expression of the Speaker's Curiosity

The Particle كىن as an Expression of the Speaker's Curiosity

سۆزلىگۈچىنىڭ قىزىققاقلىقىنى بىلدۈرىدىغان «كىن» يۈكلىمىسى

The particle كىن may be attached to an interrogative form to express the speaker's curiosity about a particular fact or event. This is analogous to the English usage "I wonder...?" or "I want to see...", depending on the context and the speaker's tone. If the interrogative form ends in ئۇ, this ئۇ weakens into an ئى, e.g., مۇ + كىن = مىكىن.

Wondering if he came, I looked out the window.
.ئۇ كەلدىمىكىن دەپ، مەن دېرىزە سىرتىغا قارىدىم

Wondering if that restaurant had plov, I went inside.
.ئۇ ئاشخانىدا پولۇ بارمىكىن دەپ كىرىپتىمەن

I've written an article. Could you take a look and tell me if it's okay?
مەن بىر پارچە ماقالە يازغانىدىم، سىز كۆرۈپ بېقىڭ، بولامدىكىن؟

The meeting's going to start soon. Let's go inside and have a look to see who showed up.
.يىغىن باشلىنىشقا ئاز قالدى، كىرىپ باقايلى، كىملەر كەلدىكىن

Try this apple and tell me how it tastes.
.بۇ ئالمىنى يەپ بېقىڭ، تەمى قانداقكىن

Open the faucet and see if the hot water's back.
.جۈمەكنى ئېچىپ بېقىڭ، ئىسسىق سۇ كەلدىمىكىن

 
I got suspicious because of my husband's going out for daily evening walks alone, wondering just what it was he was up to.
 
.يولدىشىمنىڭ كۈندە يالغۇز كەچلىك سەيلىگە چىققانلىقى ئۈچۈن ئۇ زادى نېمە ئىش قىلىدىكىن دەپ شەكلىنىدىغان بولدۇم
.يولدىشىمنىڭ كۈندە يالغۇز كەچلىك سەيلىگە چىققىنى ئۈچۈن ئۇ زادى نېمە ئىش قىلىدىكىن دەپ شەكلىنىدىغان بولدۇم
.يولدىشىمنىڭ كۈندە يالغۇز كەچلىك سەيلىگە چىققانلىقىدىن ئۇ زادى نېمە ئىش قىلىدىكىن دەپ شەكلىنىدىغان بولدۇم

A useful particular case of this occurs with the expression نېمە بولدى ("what happened?"), and expresses the speaker's puzzlement more than their curiosity. This may be seen as analogous to the English "I don't know why..." or "for some reason...".

I don't know why I'm so happy today.
.بۈگۈن نېمە بولدىكىن، شۇنداق خۇشالمەن

For some reason she didn't come home last night.
.ئۇنىڭغا نېمە بولدىكىن، ئاخشام ئۆيگە قايتمىدى


References

  1. Personal research/experience
  2. Frederick De Jong, "A Grammar of Modern Uyghur". Houtsma Stichting: Utrecht, 2007. (p. 129-130)
  3. Hämit Tömür, "Modern Uyghur Grammar" (translation by Anne Lee). Yıldız: Istanbul, 2003. (p. 497, 498)
  4. 吾买尔·阿皮孜, "基础维吾尔语"。新疆教育出版社: 乌鲁木齐, 2008。 (p. 149)
  5. خامىت تۆمۈر، "ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلى گرامماتىكىسى"، مىللەتلەر نەشرىياتى: بېيجىڭ، 2011 (p. 430)
  6. Gulnisa Nazarova, Kurban Niyaz, "Uyghur: An Intermediate Textbook". Georgetown University Press: 2016. (p. 341)