Paj-Puj: The Postposition <span style="font-family:sans-serif;" >ئۈچۈن</span> to Indicate a Cause

The Postposition ئۈچۈن to Indicate a Cause

سەۋەبنى كۆرسىتىدىغان «ئۈچۈن» تىركەلمىسى

When placed after participle gerund forms with the possessive suffix, the postposition ئۈچۈن becomes analogous to English expressions such as "due to" or "because of", and designates the action in the gerund form as being the cause of the subsequent action/event. ئۈچۈن is interchangeable with the ablative case in such constructions (with or without the possessive suffix). More generally, we can see that even here ئۈچۈن is analogous to the "for" in English, as the latter sometimes carries this meaning (e.g., "to jump for joy", "to weep for relief").

 
I couldn't come because of the rain.
 
.يامغۇر ياغقانلىقى ئۈچۈن كېلەلمىدىم
.يامغۇر ياغقىنى ئۈچۈن كېلەلمىدىم
.يامغۇر ياغقانلىقىدىن كېلەلمىدىم

 
Because her boyfriend didn't go, she didn't either.
 
.ئوغۇل دوستى بارمىغانلىقى ئۈچۈن ئۇمۇ بارمىدى
.ئوغۇل دوستى بارمىغىنى ئۈچۈن ئۇمۇ بارمىدى
.ئوغۇل دوستى بارمىغانلىقتىن ئۇمۇ بارمىدى

 
I stole your bag because I ran out of money.
 
.پۇلۇم تۈگەپ كەتكەنلىكى ئۈچۈن سومكاڭنى ئوغرىلىدىم
.پۇلۇم تۈگەپ كەتكىنى ئۈچۈن سومكاڭنى ئوغرىلىدىم
.پۇلۇم تۈگەپ كەتكەنلىكىدىن سومكاڭنى ئوغرىلىدىم

 
It's because he doesn't like us that he doesn't want to eat with us.
 
.ئۇ بىزنى ياخشى كۆرمەيدىغانلىقى ئۈچۈن بىز بىلەن بىللە تاماق يېيىشنى خالىمايدۇ
.ئۇ بىزنى ياخشى كۆرمەيدىغىنى ئۈچۈن بىز بىلەن بىللە تاماق يېيىشنى خالىمايدۇ
.ئۇ بىزنى ياخشى كۆرمەيدىغانلىقتىن بىز بىلەن بىللە تاماق يېيىشنى خالىمايدۇ

 
The weather is very cool here because of it raining often.
 
.بۇ يەردە يامغۇر دائىم يېغىدىغانلىقى ئۈچۈن ھاۋاسى بەك سالقىن
.بۇ يەردە يامغۇر دائىم يېغىدىغىنى ئۈچۈن ھاۋاسى بەك سالقىن
.بۇ يەردە يامغۇر دائىم يېغىدىغانلىقىدىن ھاۋاسى بەك سالقىن

 
Because he's studying in the Languages Department now, Tursun brags about himself being a "linguist".
 
.تۇرسۇن ھازىر تىل فاكۇلتېتىدا ئوقۇۋاتقانلىقى ئۈچۈن ئۆزىنى تىلشۇناس دەپ ماختايدۇ
.تۇرسۇن ھازىر تىل فاكۇلتېتىدا ئوقۇۋاتقىنى ئۈچۈن ئۆزىنى تىلشۇناس دەپ ماختايدۇ
.تۇرسۇن ھازىر تىل فاكۇلتېتىدا ئوقۇۋاتقانلىقتىن ئۆزىنى تىلشۇناس دەپ ماختايدۇ

 
Seeing as I'm living in Kashgar right now, I have a lot of chances to communicate with the Uyghurs.
 
.مەن ھازىر قەشقەردە تۇرۇۋاتقانلىقىم ئۈچۈن ئۇيغۇرلار بىلەن ئالاقە قىلىش پۈرسىتى كۆپ بولۇۋاتىدۇ
.مەن ھازىر قەشقەردە تۇرۇۋاتقىنىم ئۈچۈن ئۇيغۇرلار بىلەن ئالاقە قىلىش پۈرسىتى كۆپ بولۇۋاتىدۇ
.مەن ھازىر قەشقەردە تۇرۇۋاتقانلىقىمدىن ئۇيغۇرلار بىلەن ئالاقە قىلىش پۈرسىتى كۆپ بولۇۋاتىدۇ

 
I got suspicious because of my husband's going out for daily evening walks alone, wondering just what it was he was up to.
 
.يولدىشىمنىڭ كۈندە يالغۇز كەچلىك سەيلىگە چىققانلىقى ئۈچۈن ئۇ زادى نېمە ئىش قىلىدىكىن دەپ شەكلىنىدىغان بولدۇم
.يولدىشىمنىڭ كۈندە يالغۇز كەچلىك سەيلىگە چىققىنى ئۈچۈن ئۇ زادى نېمە ئىش قىلىدىكىن دەپ شەكلىنىدىغان بولدۇم
.يولدىشىمنىڭ كۈندە يالغۇز كەچلىك سەيلىگە چىققانلىقىدىن ئۇ زادى نېمە ئىش قىلىدىكىن دەپ شەكلىنىدىغان بولدۇم


References

  1. Personal research/experience
  2. Nabijan Tursun, "Uyghur Reader". Dunwoody Press: Hyattsville, 2009. (p. 26)
  3. Frederick De Jong, "A Grammar of Modern Uyghur". Houtsma Stichting: Utrecht, 2007. (p. 176)
  4. Hämit Tömür, "Modern Uyghur Grammar" (translation by Anne Lee). Yıldız: Istanbul, 2003. (p. 273-274, 279, 280, 281-282, 283)
  5. Reinhard F. Hahn, Ablahat Ibrahim, "Spoken Uyghur". University of Washington Press: Seattle, 1991. (p. 306, 325)
  6. خامىت تۆمۈر، "ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلى گرامماتىكىسى"، مىللەتلەر نەشرىياتى: بېيجىڭ، 2011 (p. 243, 250, 252)
  7. G. Raquette, "Eastern Turki Grammar: Practical and Theoretical with Vocabulary - Part II". Reichsdruckerei: Berlin, 1912. (p. 193)