Paj-Puj: Usage of <span style="font-family:sans-serif;" >نى</span>: With Nouns That are the Topic of Conversation

Usage of نى: With Nouns That are the Topic of Conversation

نى» قوشۇمچىسىنىڭ ئىشلىتىش ئۇسۇلى: پاراڭ تېمىسى بولغان ئىسىم بىلەن»

When a certain noun is the subject of the ongoing conversation (i.e., it is clear to everyone involved which particular noun is intended), it must be marked with the accusative نى if it is a direct object. This should not be surprising, since making that noun the subject of conversation automatically makes it concrete. This is very much analogous to the English "the". For example, when English speakers say things like "I got the book" or "we washed the car", the word "the" makes it implicit that the book and the car have already been mentioned and are clear to the speaker and audience. When a similar situation comes up in Uyghur, the suffix نى essentially becomes the "the".

The boss paid for today's meal.
.بۈگۈنكى تاماق پۇلىنى باشلىق تۆلىدى

You cannot translate the sentence word-for-word.
.جۈملىنى سۆزمۇسۆز تەرجىمە قىلىشقا بولمايدۇ

The police searched one house after another in looking for the thief.
.ساقچىلار ئوغرىنى ئىزدەپ ئۆيمۇ ـ ئۆي ئاختۇردى

He found the book for me right away.
.ئۇ بىردەمدىلا ماڭا كىتابنى تېپىپ بەردى

We finished the homework in no time at all.
.تاپشۇرۇقنى بىردەمدىلا ئىشلەپ چىقتۇق

We used this method to solve the problem.
.بىز بۇ تەدبىردىن پايدىلىنىپ مەسىلىنى ھەل قىلدۇق

In any case, I've finished writing the article.
 
.ئىشقىلىپ، ماقالىنى يېزىپ بولدۇم
.قانداق بولمىسۇن، ماقالىنى يېزىپ بولدۇم

Open the faucet and see if the hot water's back.
.جۈمەكنى ئېچىپ بېقىڭ، ئىسسىق سۇ كەلدىمىكىن

All right, that's as much as I'm going to get done today.
.بولدىلا، بۈگۈن خىزمەتنى مۇشۇ يەرگىچە قىلاي

As soon as I turn on the TV, I forget about everything.
 
.مەن تېلېۋىزورنىمۇ ئاچىمەن، پۈتۈن ئىشلارنىمۇ ئۇنتۇيمەن
.مەن تېلېۋىزورنىمۇ ئاچىمەن، پۈتۈن ئىشلارنى ئۇنتۇيمەن

With courage and heroism, let us obliterate the enemy!
!باتۇرلۇق ھەم قەھرىمانلىق بىلەن دۈشمەننى بىتچىت قىلايلى

Tursun was careless and broke the experimental apparatus.
.تۇرسۇن دىققەت قىلماي تەجرىبە ئەسۋابىنى سۇندۇرۇپ قويدى

Our time for today seems to be up. Let's wrap up the meeting and go home.
.بۈگۈنكى ۋاقتىمىز توشۇپ قېلىپتۇ، بىز يىغىننى خۇلاسىلەپ ئۆيگە قايتايلى

My kid is pretty clever. He solved the riddle without even spending much time thinking about it.
.بالام خېلى زېرەك ئىكەن، ئۇزۇن ئويلىمايلا تېپىشماقنى تېپىۋالدى


References

  1. Personal research/experience
  2. Renee D. Gaines, "Beginning Uyghur for English Speakers". Xinjiang University Press: Urumqi, 2010. (p. 59)
  3. Tarjei Engesæth, Mahire Yakup, Arienne M. Dwyer, "Greetings from the Teklimakan: a handbook of Modern Uyghur". University of Kansas: Kansas, 2009. (p. 69)
  4. Д. Ж. Касымова, "Уйгурский язык: Самоучитель". Ғылым: Алматы, 2005. (p. 78)
  5. А. К. Боровков, "Учебник Уйгурского Языка". Ленинградский Восточный Институт: Ленинград, 1935. (p. 44)