Paj-Puj: Special Possessive Forms

Special Possessive Forms

ئالاھىدە تەۋەلىك سەكىللىرى

Some nouns are irregular and undergo certain spelling changes when taking a possessive suffix. Perhaps the most commonly encountered case is the class of nouns that end in a vowel+consonant, and which drop the vowel upon accepting all possessive suffixes except the second-person respectful (لىرى). The majority of these nouns corresponds to parts of the human body or to kinship terms.

heart
كۆڭۈل: كۆڭلۈم، كۆڭلىمىز، كۆڭلۈڭ، كۆڭلىڭىز، كۆڭلۈڭلار، كۆڭلى

nose
بۇرۇن: بۇرنۇم، بۇرنىمىز، بۇرنۇڭ، بۇرنىڭىز، بۇرنۇڭلار، بۇرنى

neck
بويۇن: بوينۇم، بوينىمىز، بوينۇڭ، بوينىڭىز، بوينۇڭلار، بوينى

shape
شەكىل: شەكلىم، شەكلىمىز، شەكلىڭ، شەكلىڭىز، شەكلىڭلار، شەكلى

name
ئىسىم: ئىسمىم، ئىسمىمىز، ئىسمىڭ، ئىسمىڭىز، ئىسمىڭلار، ئىسمى

son
ئوغۇل: ئوغلۇم، ئوغلىمىز، ئوغلۇڭ، ئوغلىڭىز، ئوغلۇڭلار، ئوغلى

intelligence
ئەقىل: ئەقلىم، ئەقلىمىز، ئەقلىڭ، ئەقلىڭىز، ئەقلىڭلار، ئەقلى

idea
پىكىر: پىكرىم، پىكرىمىز، پىكرىڭ، پىكرىڭىز، پىكرىڭلار، پىكرى

place
ئورۇن: ئورنۇم، ئورنىمىز، ئورنۇڭ، ئورنىڭىز، ئورنۇڭلار، ئورنى

part
قىسىم: قىسمىم، قىسمىمىز، قىسمىڭ، قىسمىڭىز، قىسمىڭلار، قىسمى

season
پەسىل: پەسلىم، پەسلىمىز، پەسلىڭ، پەسلىڭىز، پەسلىڭلار، پەسلى

pedigree
نەسىل: نەسلىم، نەسلىمىز، نەسلىڭ، نەسلىڭىز، نەسلىڭلار، نەسلى

life
ئۆمۈر: ئۆمرۈم، ئۆمرىمىز، ئۆمرۈڭ، ئۆمرىڭىز، ئۆمرۈڭلار، ئۆمرى

time
ۋاقىت: ۋاقتىم، ۋاقتىمىز، ۋاقتىڭ، ۋاقتىڭىز، ۋاقتىڭلار، ۋاقتى

major (field of study)
كەسىپ: كەسپىم، كەسپىمىز، كەسپىڭ، كەسپىڭىز، كەسپىڭلار، كەسپى

Note that these exceptions do not apply if the irregular noun appears in plural form.

hearts
كۆڭۈللەر: كۆڭۈللىرىم، كۆڭۈللىرىمىز، كۆڭۈللىرىڭ، كۆڭۈللىرىڭىز، كۆڭۈللىرىڭلار، كۆڭۈللىرى

shapes
شەكىللەر: شەكىللىرىم، شەكىللىرىمىز، شەكىللىرىڭ، شەكىللىرىڭىز، شەكىللىرىڭلار، شەكىللىرى

There are also some irregular nouns (generally loanwords) that end in vowels and require the addition of the letter ي prior to the application of the possessive suffix, which is then applied according to normal rules for nouns ending in a consonant (i.e., ي). The second-person respectful (لىرى) and third-person (سى) suffixes do not follow this exception, however, and are attached as they would be normally without the extra ي. Vowel reduction does not occur in any of these nouns.

price
 
باھا: باھايىم، باھايىمىز، باھايىڭ، باھايىڭىز، باھايىڭلار
باھالىرى، باھاسى

weather
 
ھاۋا: ھاۋايىم، ھاۋايىمىز، ھاۋايىڭ، ھاۋايىڭىز، ھاۋايىڭلار
ھاۋالىرى، ھاۋاسى

world
 
دۇنيا: دۇنيايىم، دۇنيايىمىز، دۇنيايىڭ، دۇنيايىڭىز، دۇنيايىڭلار
دۇنيالىرى، دۇنياسى

pilaf
 
پولۇ: پولۇيۇم، پولۇيىمىز، پولۇيۇڭ، پولۇيىڭىز، پولۇيۇڭلار
پولۇلىرى، پولۇسى

potato
 
ياڭيۇ: ياڭيۇيۇم، ياڭيۇيىمىز، ياڭيۇيۇڭ، ياڭيۇيىڭىز، ياڭيۇيۇڭلار
ياڭيۇلىرى، ياڭيۇسى

viewpoint
 
مەۋقە: مەۋقەيىم، مەۋقەيىمىز، مەۋقەيىڭ، مەۋقەيىڭىز، مەۋقەيىڭلار
مەۋقەلىرى، مەۋقەسى

overcoat
 
پەلتو: پەلتويۇم، پەلتويىمىز، پەلتويۇڭ، پەلتويىڭىز، پەلتويۇڭلار
پەلتولىرى، پەلتوسى

spelling
 
ئىملا: ئىملايىم، ئىملايىمىز، ئىملايىڭ، ئىملايىڭىز، ئىملايىڭلار
ئىملالىرى، ئىملاسى

parrot
 
تۇتى: تۇتىيىم، تۇتىيىمىز، تۇتىيىڭ، تۇتىيىڭىز، تۇتىيىڭلار
تۇتىلىرى، تۇتىسى

yard
 
قورۇ: قورۇيۇم، قورۇيىمىز، قورۇيۇڭ، قورۇيىڭىز، قورۇيۇڭلار
قورۇلىرى، قورۇسى

chicken
 
توخۇ: توخۇيۇم، توخۇيىمىز، توخۇيۇڭ، توخۇيىڭىز، توخۇيۇڭلار
توخۇلىرى، توخۇسى

wish
 
ئارزۇ: ئارزۇيۇم، ئارزۇيىمىز، ئارزۇيۇڭ، ئارزۇيىڭىز، ئارزۇيۇڭلار
ئارزۇلىرى، ئارزۇسى

chopping knife
 
چەيدو: چەيدويۇم، چەيدويىمىز، چەيدويۇڭ، چەيدويىڭىز، چەيدويۇڭلار
چەيدولىرى، چەيدوسى

organ
 
ئەزا: ئەزايىم، ئەزايىمىز، ئەزايىڭ، ئەزايىڭىز، ئەزايىڭلار
ئەزالىرى، ئەزاسى

concern
 
پەرۋا: پەرۋايىم، پەرۋايىمىز، پەرۋايىڭ، پەرۋايىڭىز، پەرۋايىڭلار
پەرۋالىرى، پەرۋاسى

burden
 
جاپا: جاپايىم، جاپايىمىز، جاپايىڭ، جاپايىڭىز، جاپايىڭلار
جاپالىرى، جاپاسى

punishment
 
جازا: جازايىم، جازايىمىز، جازايىڭ، جازايىڭىز، جازايىڭلار
جازالىرى، جازاسى

desire
 
تەمە: تەمەيىم، تەمەيىمىز، تەمەيىڭ، تەمەيىڭىز، تەمەيىڭلار
تەمەلىرى، تەمەسى

conceit
 
تەمەننا: تەمەننايىم، تەمەننايىمىز، تەمەننايىڭ، تەمەننايىڭىز، تەمەننايىڭلار
تەمەننالىرى، تەمەنناسى

gold coin
 
تىللا: تىللايىم، تىللايىمىز، تىللايىڭ، تىللايىڭىز، تىللايىڭلار
تىللالىرى، تىللاسى

cowpea
 
جاڭدۇ: جاڭدۇيۇم، جاڭدۇيىمىز، جاڭدۇيۇڭ، جاڭدۇيىڭىز، جاڭدۇيۇڭلار
جاڭدۇلىرى، جاڭدۇسى

soy sauce
 
جاڭيۇ: جاڭيۇيۇم، جاڭيۇيىمىز، جاڭيۇيۇڭ، جاڭيۇيىڭىز، جاڭيۇيۇڭلار
جاڭيۇلىرى، جاڭيۇسى

strife
 
جودا: جودايىم، جودايىمىز، جودايىڭ، جودايىڭىز، جودايىڭلار
جودالىرى، جوداسى

glory
 
جۇلا: جۇلايىم، جۇلايىمىز، جۇلايىڭ، جۇلايىڭىز، جۇلايىڭلار
جۇلالىرى، جۇلاسى

pickaxe
 
جوتۇ: جوتۇيۇم، جوتۇيىمىز، جوتۇيۇڭ، جوتۇيىڭىز، جوتۇيۇڭلار
جوتۇلىرى، جوتۇسى

countryside
 
دالا: دالايىم، دالايىمىز، دالايىڭ، دالايىڭىز، دالايىڭلار
دالالىرى، دالاسى

river
 
دەريا: دەريايىم، دەريايىمىز، دەريايىڭ، دەريايىڭىز، دەريايىڭلار
دەريالىرى، دەرياسى

lawsuit
 
دەۋا: دەۋايىم، دەۋايىمىز، دەۋايىڭ، دەۋايىڭىز، دەۋايىڭلار
دەۋالىرى، دەۋاسى

prayer
 
دۇئا: دۇئايىم، دۇئايىمىز، دۇئايىڭ، دۇئايىڭىز، دۇئايىڭلار
دۇئالىرى، دۇئاسى

stick
 
دۇمبا: دۇمبايىم، دۇمبايىمىز، دۇمبايىڭ، دۇمبايىڭىز، دۇمبايىڭلار
دۇمبالىرى، دۇمباسى

beloved
 
دىلرەبا: دىلرەبايىم، دىلرەبايىمىز، دىلرەبايىڭ، دىلرەبايىڭىز، دىلرەبايىڭلار
دىلرەبالىرى، دىلرەباسى

Rena
 
رەنا: رەنايىم، رەنايىمىز، رەنايىڭ، رەنايىڭىز، رەنايىڭلار
رەنالىرى، رەناسى

Sama dance
 
ساما: سامايىم، سامايىمىز، سامايىڭ، سامايىڭىز، سامايىڭلار
سامالىرى، ساماسى

voice
 
سادا: سادايىم، سادايىمىز، سادايىڭ، سادايىڭىز، سادايىڭلار
سادالىرى، ساداسى

quality
 
ساپا: ساپايىم، ساپايىمىز، ساپايىڭ، ساپايىڭىز، ساپايىڭلار
ساپالىرى، ساپاسى

mediation
 
سالا: سالايىم، سالايىمىز، سالايىڭ، سالايىڭىز، سالايىڭلار
سالالىرى، سالاسى

field (of knowledge)
 
ساھە: ساھەيىم، ساھەيىمىز، ساھەيىڭ، ساھەيىڭىز، ساھەيىڭلار
ساھەلىرى، ساھەسى

village
 
سەھرا: سەھرايىم، سەھرايىمىز، سەھرايىڭ، سەھرايىڭىز، سەھرايىڭلار
سەھرالىرى، سەھراسى

courtyard
 
سەينا: سەينايىم، سەينايىمىز، سەينايىڭ، سەينايىڭىز، سەينايىڭلار
سەينالىرى، سەيناسى

nurse
 
سېسترا: سېسترايىم، سېسترايىمىز، سېسترايىڭ، سېسترايىڭىز، سېسترايىڭلار
سېسترالىرى، سېستراسى

table
 
شىرە: شىرەيىم، شىرەيىمىز، شىرەيىڭ، شىرەيىڭىز، شىرەيىڭلار
شىرەلىرى، شىرەسى

food
 
غىزا: غىزايىم، غىزايىمىز، غىزايىڭ، غىزايىڭىز، غىزايىڭلار
غىزالىرى، غىزاسى

fence
 
قاشا: قاشايىم، قاشايىمىز، قاشايىڭ، قاشايىڭىز، قاشايىڭلار
قاشالىرى، قاشاسى

sausage
 
كولباسا: كولباسايىم، كولباسايىمىز، كولباسايىڭ، كولباسايىڭىز، كولباسايىڭلار
كولباسالىرى، كولباساسى

fare
 
كىرا: كىرايىم، كىرايىمىز، كىرايىڭ، كىرايىڭىز، كىرايىڭلار
كىرالىرى، كىراسى

lump
 
گادا: گادايىم، گادايىمىز، گادايىڭ، گادايىڭىز، گادايىڭلار
گادالىرى، گاداسى

fountain pen (钢笔)
 
گاڭبى: گاڭبىيىم، گاڭبىيىمىز، گاڭبىيىڭ، گاڭبىيىڭىز، گاڭبىيىڭلار
گاڭبىلىرى، گاڭبىسى

pennant
 
لەۋھە: لەۋھەيىم، لەۋھەيىمىز، لەۋھەيىڭ، لەۋھەيىڭىز، لەۋھەيىڭلار
لەۋھەلىرى، لەۋھەسى

Mata cloth
 
ماتا: ماتايىم، ماتايىمىز، ماتايىڭ، ماتايىڭىز، ماتايىڭلار
ماتالىرى، ماتاسى

quarrel
 
ماجىرا: ماجىرايىم، ماجىرايىمىز، ماجىرايىڭ، ماجىرايىڭىز، ماجىرايىڭلار
ماجىرالىرى، ماجىراسى

topic
 
ماۋزۇ: ماۋزۇيۇم، ماۋزۇيىمىز، ماۋزۇيۇڭ، ماۋزۇيىڭىز، ماۋزۇيۇڭلار
ماۋزۇلىرى، ماۋزۇسى

source
 
مەنبە: مەنبەيىم، مەنبەيىمىز، مەنبەيىڭ، مەنبەيىڭىز، مەنبەيىڭلار
مەنبەلىرى، مەنبەسى

mushroom
 
موگۇ: موگۇيۇم، موگۇيىمىز، موگۇيۇڭ، موگۇيىڭىز، موگۇيۇڭلار
موگۇلىرى، موگۇسى

mummy
 
مۇمىيا: مۇمىيايىم، مۇمىيايىمىز، مۇمىيايىڭ، مۇمىيايىڭىز، مۇمىيايىڭلار
مۇمىيالىرى، مۇمىياسى

intention
 
مۇددىئا: مۇددىئايىم، مۇددىئايىمىز، مۇددىئايىڭ، مۇددىئايىڭىز، مۇددىئايىڭلار
مۇددىئالىرى، مۇددىئاسى

line (of poetry)
 
مىسرا: مىسرايىم، مىسرايىمىز، مىسرايىڭ، مىسرايىڭىز، مىسرايىڭلار
مىسرالىرى، مىسراسى

mine
 
مىنا: مىنايىم، مىنايىمىز، مىنايىڭ، مىنايىڭىز، مىنايىڭلار
مىنالىرى، مىناسى

melody
 
ناۋا: ناۋايىم، ناۋايىمىز، ناۋايىڭ، ناۋايىڭىز، ناۋايىڭلار
ناۋالىرى، ناۋاسى

discord
 
نىزا: نىزايىم، نىزايىمىز، نىزايىڭ، نىزايىڭىز، نىزايىڭلار
نىزالىرى، نىزاسى

bow and arrow
 
ئوقيا: ئوقيايىم، ئوقيايىمىز، ئوقيايىڭ، ئوقيايىڭىز، ئوقيايىڭلار
ئوقيالىرى، ئوقياسى

Islam scholar
 
ئۆلىما: ئۆلىمايىم، ئۆلىمايىمىز، ئۆلىمايىڭ، ئۆلىمايىڭىز، ئۆلىمايىڭلار
ئۆلىمالىرى، ئۆلىماسى

faithfulness
 
ۋاپا: ۋاپايىم، ۋاپايىمىز، ۋاپايىڭ، ۋاپايىڭىز، ۋاپايىڭلار
ۋاپالىرى، ۋاپاسى

goal (structure)
 
ۋاراتا: ۋاراتايىم، ۋاراتايىمىز، ۋاراتايىڭ، ۋاراتايىڭىز، ۋاراتايىڭلار
ۋاراتالىرى، ۋاراتاسى

invention
 
ئىختىرا: ئىختىرايىم، ئىختىرايىمىز، ئىختىرايىڭ، ئىختىرايىڭىز، ئىختىرايىڭلار
ئىختىرالىرى، ئىختىراسى

implementation
 
ئىجرا: ئىجرايىم، ئىجرايىمىز، ئىجرايىڭ، ئىجرايىڭىز، ئىجرايىڭلار
ئىجرالىرى، ئىجراسى

resignation
 
ئىستېپا: ئىستېپايىم، ئىستېپايىمىز، ئىستېپايىڭ، ئىستېپايىڭىز، ئىستېپايىڭلار
ئىستېپالىرى، ئىستېپاسى

signature
 
ئىمزا: ئىمزايىم، ئىمزايىمىز، ئىمزايىڭ، ئىمزايىڭىز، ئىمزايىڭلار
ئىمزالىرى، ئىمزاسى

gesture
 
ئىما: ئىمايىم، ئىمايىمىز، ئىمايىڭ، ئىمايىڭىز، ئىمايىڭلار
ئىمالىرى، ئىماسى

yuanbao (元宝)
 
يامبۇ: يامبۇيۇم، يامبۇيىمىز، يامبۇيۇڭ، يامبۇيىڭىز، يامبۇيۇڭلار
يامبۇلىرى، يامبۇسى

swan
 
ئاققۇ: ئاققۇيۇم، ئاققۇيىمىز، ئاققۇيۇڭ، ئاققۇيىڭىز، ئاققۇيۇڭلار
ئاققۇلىرى، ئاققۇسى

God
 
خۇدا: خۇدايىم، خۇدايىمىز، خۇدايىڭ، خۇدايىڭىز، خۇدايىڭلار
خۇدالىرى، خۇداسى

Some nouns are essentially unique in their irregularity and do not follow even those rules listed above. These are: (a) سىڭىل, which drops the final ى but adds an additional سى in the third-person form, (b) سۇ, which adds the ي prior to adding the possessive suffix but requires that the ئۇ be changed to a ئۈ, and (c) ھەق, which adds an additional ق prior to adding the possessive suffix.

 
younger sister
 
سىڭىل: سىڭلىم، سىڭلىمىز، سىڭلىڭ، سىڭلىڭىز، سىڭلىڭلار
سىڭىللىرى
سىڭلىسى

water
 
سۇ: سۈيۈم، سۈيىمىز، سۈيۈڭ، سۈيىڭىز، سۈيۈڭلار، سۈيى
سۇلىرى

wages
 
ھەق: ھەققىم، ھەققىمىز، ھەققىڭ، ھەققىڭىز، ھەققىڭلار، ھەققى
ھەقلىرى


References

  1. Personal research/experience
  2. Gulnisa Nazarova, Kurban Niyaz, "Uyghur: An Elementary Textbook". Georgetown University Press: 2013. (p. 166)
  3. Tarjei Engesæth, Mahire Yakup, Arienne M. Dwyer, "Greetings from the Teklimakan: a handbook of Modern Uyghur". University of Kansas: Kansas, 2009. (p. 113-115)
  4. Hamit A. Zakir, "Introduction to Modern Uighur". Xinjiang University Press: Urumqi, 2007. (p. 24-25)
  5. Frederick De Jong, "A Grammar of Modern Uyghur". Houtsma Stichting: Utrecht, 2007. (p. 35-36)
  6. Hämit Tömür, "Modern Uyghur Grammar" (translation by Anne Lee). Yıldız: Istanbul, 2003. (p. 53)
  7. Reinhard F. Hahn, Ablahat Ibrahim, "Spoken Uyghur". University of Washington Press: Seattle, 1991. (p. 24, 25)
  8. E. N. Nadzhip, "Modern Uigur". Nauka Publishing House: Moscow, 1971. (p. 56-57, 73)
  9. 易坤琇, "维吾尔语语法"。中央民族大学出版社: 北京, 1998。 (p. 25-27)
  10. 马德元 塔西普拉提 乌买尔, "大众维语(上)"。新疆大学出版社: 乌鲁木齐, 1997。 (p. 78)
  11. G. Raquette, "Eastern Turki Grammar: Practical and Theoretical with Vocabulary". Reichsdruckerei: Berlin, 1912. (p. 125, 126, 156)