Paj-Puj: Dropping the <span style="font-family:sans-serif;" >نىڭ</span> When the Possessor is Implicit

Dropping the نىڭ When the Possessor is Implicit

ئىگە ئېنىق بولغاندا «نىڭ»نىڭ چۈشۈپ قېلىشى

While the "full" construction of a possessor-possessed relationship comprises the possessor, the genitive suffix نىڭ, and the possessed followed by the appropriate possessive suffix, we can often drop the possessor and نىڭ when it is clear from the context. In this case, the possessive suffix alone makes the meaning clear.

I don't know whether my friends have arrived or not.
 
.دوستلىرىم كېلىپ بولدىمۇ كېلىپ بولمىدىمۇ بىلمەيمەن
.دوستلىرىم كېلىپ بولدى كېلىپ بولمىدى بىلمەيمەن

He works really hard, and his co-workers respect him for it.
.ئۇ بەك تىرىشىپ ئىشلەيدۇ، شۇڭا خىزمەتداشلىرىمۇ ئۇنى ھۆرمەتلەيدۇ

Does your salary get put on your pay card on a monthly basis?
مائاش كارتىڭىزغا مائاشىڭىز ئايمۇ ـ ئاي ئۇرۇلۇۋاتامدۇ؟

It's necessary that we all work together to complete this assignment.
.بۇ ۋەزىپىنى ھەممىمىز قولمۇقول ئورۇنلاشقا توغرا كېلىدۇ

Find yourself an Uyghur girlfriend and you'll never have problems with Uyghur again!
!سەن ئۇيغۇر قىزلاردىن دوست تېپىۋالدىڭمۇ بولدى، ئۇيغۇرچە ئۆگىنىشىڭدە گەپ يوق

I can't imagine why you didn't attend the meeting. Did you have something even more important?
نېمىشقىمۇ يىغىنغا قاتناشمىغانسەن، بۇ ئىشتىنمۇ مۇھىم ئىشىڭ بارمىدى؟

Try this apple and tell me how it tastes.
.بۇ ئالمىنى يەپ بېقىڭ، تەمى قانداقكىن

We all know that he's the richest man in our city.
.ھەممىمىزگە مەلۇمكى، ئۇ شەھىرىمىزدىكى ئەڭ باي ئادەم

If I - as young as I am - can't make it out, then how would you, old as you are, be able to?
مەن يېشىم كىچىك تۇرۇپ كۆرەلمەيمەنيۇ، سىزنىڭ يېشىڭىز جوڭ تۇرۇپ قانداق كۆرەلەيسىز؟

- Does your friend know about this?
- Naturally.
.دوستىڭىز بۇ ئىشنى بىلەمدۇ؟ -- بىلمەيچۇ --

This is a very good restaurant, and with an excellent environment, to boot.
 
.بۇ ئاشخانا ناھايىتى ياخشى، مۇھىتى ئوبدانلىقىچۇ
.بۇ ئاشخانا ناھايىتى ياخشى، مۇھىتى ئوبدانلىقىچۇ تېخى

Not only is Tursun a good coach, but he cooks for us as well.
 
.تۇرسۇنجان ياخشى ترېنىر، بىزگە تاماق ئېتىپ بېرىشىچۇ
.تۇرسۇنجان ياخشى ترېنىر، بىزگە تاماق ئېتىپ بېرىشىچۇ تېخى

This flower has a very nice fragrance, and a beautiful color, as well.
 
.بۇ گۈل بەك خۇشپۇراق، رەڭگىنىڭ چىرايلىقلىقىچۇ
.بۇ گۈل بەك خۇشپۇراق، رەڭگىنىڭ چىرايلىقلىقىچۇ تېخى

There are just three people in my family.
 
.ئائىلەمدە ئۈچلا ئادەم بار
.ئائىلەمدە پەقەت ئۈچلا ئادەم بار

It's just me who lives with my kids in Urumqi.
.پەقەت مەنلا بالا ـ چاقىلىرىم بىلەن ئۈرۈمچىدە تۇرىمەن

I've been interested in art ever since I was just a kid.
.كىچىكىمدىنلا سەنئەتكە قىزىقاتتىم

No sooner did I see my son than I broke out crying.
.مەن ئوغلۇمنى كۆرۈپلا يىغلاپ كەتتىم

Upon hearing this news, I was just left standing not knowing what to do.
.ئۇ خەۋەرنى ئاڭلاپ، مەن قانداق قىلىشىمنى بىلەلمەي تۇرۇپلا قالدىم

My friend still continues to work at the police station.
.دوستۇم تېخىچە ساقچىخانىدا ئىشلەپلاۋاتىدۇ

My dizziness still hasn't gone away.
.بېشىم ھازىرغىچە قېيىپلاۋاتىدۇ

She has four daughters, and all four are pretty.
.ئۇنىڭ تۆت قىزى بار، تۆتلىسى چىرايلىق

I've got two cars, but they're both out of service.
.مېنىڭ ئىككى ماشىنام بار، لېكىن ئىككىلىسى بۇزۇلۇپ قالدى

If you just work hard, your grades will improve a lot.
.پەقەت تىرىشسىڭىزلا، نەتىجىڭىز ياخشى بولۇپ كېتىدۇ

Dolkun has been working very hard lately, and yet isn't able to see even the slightest result.
 
.دولقۇن يېقىندىن بېرى بەك تىرىشىۋاتىدۇ، لېكىن ھېچلا نەتىجىسىنى كۆرەلمەيۋاتىدۇ
.دولقۇن يېقىندىن بېرى بەك تىرىشىۋاتىدۇ، لېكىن ھېچقانداقلا نەتىجىسىنى كۆرەلمەيۋاتىدۇ

That guy's really lazy. Whenever I go into his office, he's not there.
.ئۇ ئاداش بەك ھۇرۇن، ئىشخانىسىغا كىرسەملا ئۇ يوق

My friend, of all people, has certainly heard of this.
.دوستۇمغۇ بۇ ئىشتىن خەۋەر تاپتى

Erkin's definitely a good guy, but just has a somewhat weak character.
 
.ئەركىننىڭ ياخشىلىقىغۇ ياخشى، لېكىن خاراكتېرى ئاجىزراق
.ئەركىننىڭ ياخشىلىقى ياخشى، لېكىن خاراكتېرى ئاجىزراق

This may be pilaf, but it's completely flavorless.
 
.بۇنىڭ پولۇلىقىغۇ پولۇ، لېكىن ھېچقانداق تەمى يوق
.بۇنىڭ پولۇلىقى پولۇ، لېكىن ھېچقانداق تەمى يوق

We may have a thousand in our army, but most of them are injured.
 
.قوشۇنىمىزنىڭ ئادەم سانى مىڭلىكىغۇ مىڭ، لېكىن كۆپ ساندىكىسى يارىلاندى
.قوشۇنىمىزنىڭ ئادەم سانى مىڭلىكى مىڭ، لېكىن كۆپ ساندىكىسى يارىلاندى

When I saw my mother after a year's time, I was so happy that I couldn't stop smiling.
.بىر يىلدىن كېيىن ئاپامنى كۆرۈپ، خۇشاللىقىمدىن ئاغزىم قۇلۇقۇمغا يەتتى

His getting into a fight with his friend yesterday isn't surprising. He's always shooting his mouth off.
.ئۇنىڭ تۈنۈگۈن دوستى بىلەن ئۇرۇشۇپ قالغىنى ئەجەبلىنەرلىك ئەمەس، ئۇ دائىم ئاغزىدىن كېتىدۇ

Bite your tongue. Something like that definitely won't happen.
.ئاغزىڭغا تاش، ئۇنداق ئىش چوقۇم يۈز بەرمەيدۇ

The two of us have been very close for a long time. If he wants to try turning us against one another, let him try. It won't amount to anything.
.ئىككىمىزنىڭ مۇناسىۋىتى ئۇزۇندىن بۇيان قان بىلەن گۆشتەك، ئارىمىزغا تىكەن ئۈنۈپ باقسا باقسۇن، ھېچنېمىگە ئەرزىمەيدۇ

Now that you've struck it rich, be on your guard, eh? It's possible that there'll be more people who'll want to cook your goose.
.سەن بېيىپ كەتكەندىن كېيىن دىققەت قىلە ئەمدى، ئېشىڭغا توپا سالغۇسى بار ئادەم جىقراق بولۇشى مۇمكىن

Speak respectfully without shooting off your mouth, my child.
.ئاغزىڭدىن كەتمەي ھۆرمەت بىلەن سۆزلە، بالام

Just what exactly happened to you? You just can't stop smiling!
!سىزگە زادى نېمە بولدى، ئاغزىڭىز قۇلىقىڭىزغا يېتىپلا قاپتۇغۇ

If you've got a secret, don't tell it to Tursun. He'll let the cat out of the bag to the first person that asks.
.سىرىڭىز بولسا تۇرسۇنغا دېمەڭ، ئۇنىڭ ئاغزىنى كىملا تاتىلىسا سىرىڭىزنى بىلىۋالىدۇ

Whether it's fortune or calamity, may the adage "there are fifteen days of light in a month, but also fifteen days of darkness" stay in your mind.
.ئاپەت بولسىمۇ ئامەت بولسىمۇ «ئاينىڭ ئون بەشى ئايدىڭ، ئون بەشى قاراڭغۇ» دېگەن گەپ كاللاڭدا بولسۇن

This incident completely destroyed his reputation.
.بۇ ۋەقەدىن ئابرۇيى بىر پۇل بولدى

When we were small, Tursun was stronger than me and would bully me every day.
.كىچىك ۋاقتىمىزدا، تۇرسۇن مېنىڭدىن كۈچلۈك ئىدى، مېنى ھەر كۈنى بوزەك قىلاتتى

Our mutual hatred gradually weakened with the passing of the years.
.يىللارنىڭ ئۆتۈشى بىلەن ئارىمىزدىكى ئاداۋەت ئاستا ـ ئاستا سۇسلاشتى

You can hang your clothes outside. There's a line just next to the door, you know.
.كىيىمىڭىزنى تېشىغا يايسىڭىز بولىدۇ، ئىشىكنىڭ يېنىدىلا بىر سىم بارغۇ

The different tourists who come here often have trouble getting used to the weather.
.ساياھەتچىلەر بۇ يەرگە كېلىپ دائىم ھاۋاسىغا كۆنەلمەيدۇ

My mother hit me after exclaiming how lazy I was.
.ئانام مېنى نېمىدېگەن ھۇرۇن ـ ھە دەپ ئۇردى

When I ask you, you tell me that you're busy, but when it's your girlfriend who asks, you're suddenly up for anything.
.مەن سىزدىن سورىسام مەن ئالدىراش دەيسىز، قىز دوستىڭىززە سورىسا سىز ھەممىگە تەييار

You didn't eat this morning, so of course you're hungry.
.ئەتىگەندە تاماق يېمىدىڭىز، قورسىقىڭىز ئەلۋەتتە ئاچتى ـ دە

My parents started feeling better as soon as I returned home.
 
.مەنمۇ ئۆيگە قايتتىم، ئاتا ـ ئانامنىڭ سالامەتلىكىمۇ ياخشى بولۇپ قالدى
.مەنمۇ ئۆيگە قايتتىم، ئاتا ـ ئانامنىڭ سالامەتلىكى ياخشى بولۇپ قالدى

My heart skipped a beat as she walked into the room.
 
.ئۇمۇ ئۆيگە كىردى، يۈرىكىممۇ قاتتىق سوقتى
.ئۇمۇ ئۆيگە كىردى، يۈرىكىم قاتتىق سوقتى

It seems that there are some harmful elements in our organization.
 
.تەشكىلاتىمىزدا بىرنەچچە زىيانلىق ئۇنسۇر بار ئىكەن
.تەشكىلاتىمىزدا بىرقانچە زىيانلىق ئۇنسۇر بار ئىكەن

Whenever I look at you, I'm reminded of your father.
.سېنى كۆرسەملا داداڭنى ئەسلەيمەن

The policeman stamped my residence document.
.ساقچى نوپۇس قەغىزىمغا تامغا باستى

I see that your technique is really quite lousy. If you want to become my apprentice, you'll have to start your studies anew.
.تېخنىكاڭ بەكمۇ ناچار ئىكەن. مېنىڭ شاگىرتىم بولۇشنى خالىساڭ، باشقىدىن ئۆگىنىشكە مەجبۇر بولىسەن

Because the voltage in my room was very high, the light bulb exploded like a bomb when I turned on the light.
.ياتىقىمدا توك بېسىمى ناھايىتى يۇقىرى بولغاچقا، مەن چىرىغىنى ياقسام، لامپۇچكا خۇددى بومبىدەك پارتلاپ كەتتى

Although he only has one arm, his swordsmanship is inferior to no one's.
.گەرچە ئۇنىڭ بىلىكى بىرلا بولسىمۇ، لېكىن قىلىچۋازلىق ماھارىتى ھېچكىمنىڭكىگە يول قويمايدۇ

Even though she's young, her intellect is boundless.
.يېشى كىچىك بولسىمۇ، لېكىن زېھنىي كۈچى ئۇرغۇپ تۇرىدۇ

Sorry, my leg's fallen sleep. I'll be right along.
.كەچۈر، پۇتۇم ئۇيۇشۇپ قالدى، ھازىرلا كېلىمەن

We absolutely must catch him before he discloses our position to the enemy.
.ئۇ بىزنىڭ ئورنىمىزنى دۈشمەنگە پاش قىلغۇچە ئۇنى جەزمەن تۇتۇشىمىز كېرەك

Nuri's wisdom is without equal in this world. Next to him, we're all fools.
.نۇرىنىڭ پاراسىتى دۇنيادا بىردىنبىر، ئۇنىڭ ئالدىدا ھەممىمىز دۆت

 
Someone asked his father:
"Why am I so tall?"
"Because you're my son, of course," his father answered.
 
:بىرسى دادىسىدىن سوراپتۇ
ـــ مەن نېمىشقا مۇنداق ئېگىز؟
.ـــ سەن مېنىڭ بالام ـ دە، ـــ دەپ جاۋاب بېرىپتۇ دادىسى

Although the welfare system in our country is well developed, the income tax is very high.
.دۆلىتىمىزنىڭ پاراۋانلىق سىستېمىسى تەرەققىي قىلغان بولسىمۇ، لېكىن تاپاۋەت بېجى ناھايىتى يۇقىرى

Just what do you think you're doing inviting amateur singers to our club?!
!ئىشتىن سىرتقى ناخشىچىنى كۇلۇبىمىزغا تەكلىپ قىلغىنىڭىز نېمىسى؟

Even though I yelled out to her, she appears to not have heard my voice.
.مەن ئۇنى توۋلىساممۇ، ئۇ ئاۋازىمنى ئاڭلىماپتىكەن

The doctor hit my knee and asked if I felt anything.
.دوختۇر تىزىمنى بىر ئۇرۇپ سېزىمىڭىز بارمۇ دەپ سورىدى

Alas, I've no time today. If I did, I'd go to the movies with you.
.بۈگۈن ۋاقتىم چىقمايدۇ ـ دە، چىققان بولسا سىز بىلەن بىللە كىنوغا باراتتىم

Unfortunately, I do not feel well right now. It's not possible for me to go over to your place.
.ھازىر مىجەزىم يوق ـ تە، سىزنىڭكىگە بارالىشىم مۇمكىن ئەمەس

I have many friends in our class, such as Erkin, Dolkun, and Emet.
.سىنىپىمىزدا دوستلىرىم جىق، جۈملىدىن ئەركىن، دولقۇن، ۋە ئەمەت

Our time for today seems to be up. Let's wrap up the meeting and go home.
.بۈگۈنكى ۋاقتىمىز توشۇپ قېلىپتۇ، بىز يىغىننى خۇلاسىلەپ ئۆيگە قايتايلى

How many people work at your company?
شىركىتىڭىزدە نەچچە خادىم ئىشلەيدۇ؟

After I retire, I plan to go up to the mountains. There, I'll find a secluded spot and build a house to spend the rest of my days in.
.پەنسىيىگە چىققاندىن كېيىن تاغلارغا چىقماقچىمەن. ئۇ يەردە بىر خالىي جاينى تېپىپ ئۆي سالىمەن، ئۆمرۈمنىڭ ئاخىرىغىچە شۇ يەردىلا كۈن كەچۈرىمەن

The akhun spoke about our father.
 
.ئاخۇن دادىمىز توغرىسىدا سۆزلىدى
.ئاخۇن دادىمىز توغرۇلۇق سۆزلىدى

I didn't tell my girlfriend anything about this.
 
.بۇ توغرىسىدا قىز دوستۇمغا ھېچنېمە دېمىدىم
.بۇ توغرۇلۇق قىز دوستۇمغا ھېچنېمە دېمىدىم

 
My wife got really mad at me for not coming home last night.
 
.ئاخشام ئۆيۈمگە قايتماسلىقىم سەۋەبىدىن ئايالىم مېنىڭدىن بەك خاپا بولۇپ كەتتى
.ئاخشام ئۆيۈمگە قايتماسلىقىم تۈپەيلى ئايالىم مېنىڭدىن بەك خاپا بولۇپ كەتتى
.ئاخشام ئۆيۈمگە قايتماسلىقىم سەۋەبلىكتىن ئايالىم مېنىڭدىن بەك خاپا بولۇپ كەتتى

There isn't a single brave person in our city today.
.بۈگۈن شەھىرىمىزدە بىرمۇ دادىل ئادەم يوق

The warrior, having wrapped up his wound with a long cloth, once more ran off towards the front lines.
.جەڭچى يارىسىنى بىر ئۇزۇن رەخت بىلەن تېڭىۋېلىپ يەنە ئالدىنقى سەپلەرگە قاراپ يۈگۈرۈپ كەتتى

I ask him to take a photo with me and he punches me in the stomach!
!مەن ئۇنىڭغا ئىككىمىز رەسىمگە چۈشەيلى دېسەم، ئۇ قورسىقىمنى بىر مۇشتلىدى

The article you wrote is not in compliance with our journal's standards.
.سىز يازغان ماقالە ژۇرنالىمىزنىڭ ئۆلچىمىگە مۇۋاپىق ئەمەس

This gift is for my friend.
.بۇ سوۋغات دوستۇم ئۈچۈن

For our friendship!
!دوستلۇقىمىز ئۈچۈن

 
Because her boyfriend didn't go, she didn't either.
 
.ئوغۇل دوستى بارمىغانلىقى ئۈچۈن ئۇمۇ بارمىدى
.ئوغۇل دوستى بارمىغىنى ئۈچۈن ئۇمۇ بارمىدى
.ئوغۇل دوستى بارمىغانلىقتىن ئۇمۇ بارمىدى

 
I stole your bag because I ran out of money.
 
.پۇلۇم تۈگەپ كەتكەنلىكى ئۈچۈن سومكاڭنى ئوغرىلىدىم
.پۇلۇم تۈگەپ كەتكىنى ئۈچۈن سومكاڭنى ئوغرىلىدىم
.پۇلۇم تۈگەپ كەتكەنلىكىدىن سومكاڭنى ئوغرىلىدىم

 
The weather is very cool here because of it raining often.
 
.بۇ يەردە يامغۇر دائىم يېغىدىغانلىقى ئۈچۈن ھاۋاسى بەك سالقىن
.بۇ يەردە يامغۇر دائىم يېغىدىغىنى ئۈچۈن ھاۋاسى بەك سالقىن
.بۇ يەردە يامغۇر دائىم يېغىدىغانلىقىدىن ھاۋاسى بەك سالقىن

Try to understand - I really miss my parents.
.مەن ئاتا ـ ئانامنى سېغىنىپ كەتتىم جۇمۇ

My room is really nice, though a little bit chilly.
.ياتىقىم بەك ياخشى، ناھايىتى بىرئاز سوغۇق

You better be honest with me, or else I'll tell our mother.
 
.ماڭا راست گەپ قىل، بىكار ئانىمىزغا دەپ قويىمەن
.ماڭا راست گەپ قىل، ھېلى بىكار ئانىمىزغا دەپ قويىمەن

Thank you, my child.
.رەھمەت، بالام

There are no girls among us.
.ئارىمىزدا قىز يوق

I'm extremely fond of your sister.
.مەن ئاچاڭغا تولىمۇ ئامراق

Are there many women in your work unit?
ئىدارەڭلاردا ئاياللار كۆپمۇ؟

Her parents live in the county seat.
.ئاتا ـ ئانىسى ناھىيە بازىرىدا تۇرىدۇ

We have a lot of relatives.
.ئۇرۇق ـ تۇغقانلىرىمىز ناھايىتى كۆپ

You're very good-natured.
.مىجەزىڭ بەك ياخشى ئىكەن

What's your name?
ئىسمىڭىز نېمە؟

What do you all think?
پىكرىڭلار قانداق؟

I'm short.
.بويۇم پاكار

We've got a good life.
.تۇرمۇشىمىز ياخشى

Your hometown is very pretty.
.يۇرتۇڭ ناھايىتى گۈزەل

Your friend is a good person.
.دوستىڭىز ياخشى ئادەم ئىكەن

How are your studies?
ئوقۇشۇڭلار قانداقراق؟


References

  1. Personal research/experience
  2. Gulnisa Nazarova, Kurban Niyaz, "Uyghur: An Elementary Textbook". Georgetown University Press: 2013. (p. 163)
  3. Renee D. Gaines, "Beginning Uyghur for English Speakers". Xinjiang University Press: Urumqi, 2010. (p. 20)