Letter Forms: Non-breaking Consonants

ھەرپ شەكلى: بۇزغۇچى بولمىغان ئۈزۈك تاۋۇش

The (majority) group of non-breaking consonants ب، پ، ت، ج، چ، خ، س، ش، غ، ف، ق، ك، گ، ڭ، ل، م، ن، ھ، ي has a total of four forms, determined by the fundamental yes/no of "does the letter start a string?" and the additional condition specific to non-breaking letters, "does the letter end the word?"

Starts StringDoes Not Start String
Ends WordDoes Not End WordEnds WordDoes Not End Word
ب بـ ـب ـبـ
(باب، كىتاب) (بەت، قابىل) (قەلب، غېرىب) (قەلبىم، ئاممىباب)
پ پـ ـپ ـپـ
(كاۋاپ، كۆپ) (پاكىز، شەپكە) (كەسىپ، رېتسېپ) (ۋەزىپە، گېپى)
ت تـ ـت ـتـ
(تۆت، قانات) (تاماق، پاتماق) (ۋاقىت، بەخت) (ئېتىپ، ئىتوت)
ج جـ ـج ـجـ
(باج، خەج) (جاھان، تاجىك) (تۇرۇنج، خارىج) (خىجىل، ئالىمجان)
چ چـ ـچ ـچـ
(كۈچ، كەچ) (چاقچاق، كوچا) (تىنچ، قىلىچ) (چېچى، قىلچە)
خ خـ ـخ ـخـ
(شوخ، دەرەخ) (شوخلا، خەت) (تارىخ، زىخ) (گۈلخان، چايخور)
س سـ ـس ـسـ
(تەس، ئاساس) (سوئال، پلاستىنكا) (قالتىس، بوكس) (سىستېما، ئامالسىز)
ش شـ ـش ـشـ
(تاش، ئاداش) (شىر، ئاشخانا) (ئېلىش، مىش) (كېلىشىم، پادىشاھ)
غ غـ ـغ ـغـ
(باغ، تاغ) (غۇلجا، بۇغداي) (مىغ، ئېرىغ) (يۇلغۇن، ئۇيغۇر)
ف فـ ـف ـفـ
(گراف، تۇف) (فونتان، مارافون) (گولف، تىف) (تېلېفون، ئاسفالت)
ق قـ ـق ـقـ
(تاماق، ئوق) (قىممەت، ئاقساقال) (لىق، خەلق) (قورسىقىم، يېقىن)
ك كـ ـك ـكـ
(ئەينەك، كۆك) (كادىر، پاكىز) (كىچىك، پولك) (بەلكىم، موسكۋا)
گ گـ ـگ ـگـ
(بەگ، تەگ) (گويا، ئاگاھ) (رەڭگ، يىگ) (بىلگەن، كەلگەن)
ڭ ڭـ ـڭ ـڭـ
(ئەڭ، ئاڭ) (ماڭا، مۇڭلۇق) (مىڭ، ئۇنىڭ) (مېنىڭدىن، سىڭىل)
ل لـ ـل ـلـ
(ھالال، كەل) (لوپنۇر، ئامالسىز) (جاھىل، مەيل) (مايلىق، يىلدا)
م مـ ـم ـمـ
(تام، كەم) (مەن، مىڭ) (كىم، سىم) (قىممەت، كىمنىڭ)
ن نـ ـن ـنـ
(پەن، نان) (نەم، كۈندۈز) (كەين، ئۇلاردىن) (مېنىڭ، كىنو)
ھ ھـ ـھ ـھـ
(شاھ، گۇناھ) (ھازىر، مۇھىم) (قەبىھ، مەسىھ) (بىھوش، مېھمان)
ي يـ ـي ـيـ
(باي، ئابرۇي) (يىل، مايلىق) (خالىي، غەربىي) (يېيىش، زىيان)

Note that the letter ڭ virtually never starts a word.


References

  1. Personal research/experience
  2. 阿孜古丽·阿布力米提, "维吾尔语基础教程"。中央民族大学出版社: 北京, 2006。 (p. 11-12, 20-21, 38, 41-42, 51-52, 54-55, 63, 66, 74, 76-77, 85-86)